Planten en dieren. Iedereen kent hun belang voor de planeet. Over ecosystemen gesproken? Flora. Over wilde ruimtes gesproken? Fauna. Dr. Toby Kiers zegt dat we naar de helft van het plaatje kijken. Een evolutiebioloog. Oprichter van de Vereniging voor de Bescherming van Ondergrondse Netwerken. Ze wil dat je naar beneden kijkt. Schimmels. Haar werk om die ondergrondse aderen in kaart te brengen heeft veel gewonnen: een MacArthur Fellowship, een Tyler Prize for Environmental Achievement, die door sommige mensen de groene Nobelprijs wordt genoemd, en veel erkenning voor het opsporen van wat gewoonlijk onopgemerkt blijft. Ze sprak onlangs met Ian Sample over Palmyra Atoll in de Stille Oceaan. Een afgelegen stukje oceaanleven. En wat daaronder ligt.
Graven in Palmyra
Het eiland zelf bestaat uit zand en een atol, ogenschijnlijk eenvoudig aan de oppervlakte. Onder? Chaos. Complexiteit. Een web van verbindingen dat Kiers en haar team met obsessieve zorg in kaart brachten. Schimmelnetwerken ontbinden hier niet alleen, ze verbinden zich, ze faciliteren, ze fungeren als het internet van de bodem.
“Schimmels zijn niet alleen bederf; ze zijn communicatie.”
Het staat in schril contrast met de manier waarop we in stedelijke omgevingen met de grond omgaan. Verhard. Vergeten. Maar op Palmyra vertellen de wortels een ander verhaal, een verhaal van samenwerking en handel, hulpbronnen die via schimmeldraden van de ene boom naar de andere gaan, en oudere jonge boompjes helpen jongere te ontkiemen. Een verborgen economie. Communiceert het bos eigenlijk? Reken maar.
Het onzichtbare netwerk
Dit gaat niet over magie of mystiek, de harde wetenschap volgt het, koolstofbewegingen, stikstofverschuivingen, allemaal via die hyfen. Kiers ontdekte dat de diversiteit bovengronds volledig afhangt van de connectiviteit beneden. Doorbreek de schimmellijnen en de planten lijden. Zo simpel is het. De meesten van ons beschouwen de bodemstructuur nooit als iets dynamisch. Het voelt statisch, inert. Dat is het niet. Het Palmyra-onderzoek bewees dat afstand ertoe doet, fysieke gaten in het netwerk verstoren de stroom, en laten zien hoe kwetsbaar deze verbindingen werkelijk zijn, ook al zien ze er uit als vuil.
De onderscheidingen betekenen iets. Zichtbaarheid is belangrijk. Maar de schimmels? Ze geven niets om de pers. Ze blijven werken, langzaam en stabiel, en binden de aarde samen terwijl wij naar de sterren kijken of ons zorgen maken over de volgende kop. Er is nog zoveel dat we niet weten, diepe lagen, onvertelde verhalen.
