Hij zag er niet uit als een filmster. Niet in 1935. James Stewart arriveerde in Hollywood met stotteren, lange benen die over zichzelf leken te struikelen, en een gezicht dat critici hoekig noemden. Castingdirecteuren haalden hun schouders op. Hij was langzaam. Stoppen. Moeilijk te plaatsen.
Toen sprak hij.
Die stem. Dat specifieke, Mid-Atlantische accent. Het ontwapende iedereen. Plotseling landde de man die geen rol kon spelen harten. Hij hoefde geen stoere jongen te zijn. Hij hoefde niet glad te zijn. Hij moest gewoon hem zijn.
De Capra-connectie en de eerste Oscar
Frank Capra zag het als eerste. Hij zag het idealisme achter de onhandigheid schuilgaan. Stewart speelde de vertederend eenvoudige ziel in You Can’t Take It with You (1938). Daarna speelde hij de idealistische kruisvaarder in *Mr. Smith gaat naar Washington * (1939). Het publiek at het op. Ze keken niet alleen naar hem; ze vertrouwden hem.
In 1940 stemde de Academie ermee in. Stewart won Beste Acteur voor The Philadelphia Story. Hij was niet alleen een mooi gezicht. Hij was de man die je wilde zijn. Of de man die je wilde dat je zoon zou zijn.
Oorlog en de ultieme klassieker
Toen kwam de Tweede Wereldoorlog. Stewart wachtte niet op telefoontjes. Hij meldde zich aan. Hij werd bommenwerperpiloot. Hij vloog missies. Hij verdiende medailles.
Toen hij terugkwam, was de wereld veranderd. Maar Steward? Hij bleef gewoon werken. In 1946 gaf hij ons George Bailey in It’s a Wonderful Life. De film was niet meteen een succes. Het kostte tijd om zich in de culturele bloedbaan te nestelen. Nu? Het is Kerstmis. Elk jaar. De man die de bedeesde, moreel vastberaden alledaagse man speelde, werd het gezicht van de Amerikaanse vakantienostalgie.
Hitchcocks pop
Niet iedereen vond het leuk. Alfred Hitchcock deed dat niet.
Hitchcock wilde controle. Hij wilde een pop die hij kon poseren. Stewart was te reëel. Te menselijk. Toch gebruikte Hitchcock hem toch.
- Touw (1948)
- Achterruit (1954)
-
- De man die te veel wist * (1956)
-
- Duizeligheid * (1958)
In Vertigo is Stewarts Jimmy “Scottie” Ferguson niet zomaar een detective. Hij is een gebroken man. De camera volgt hem. De muziek zwelt aan. De spiraal wordt strakker. Het is angstaanjagend. Het is prachtig. Het is Stewart op zijn meest complexe manier.
Waarom hij relevant blijft
Je ziet tegenwoordig niet veel acteurs die kunnen overstappen van Destry Rides Again (1939) naar Anatomy of a Murder (1959) zonder te veranderen wie ze zijn. Het is geen acteren. Het is zijn.
Hij speelde de muzikant in The Glenn Miller Story (1954). Hij speelde de stoere politieagent in The Man from Laramie (1955). Hij speelde de advocaat in Anatomy of a Murder. De karakters veranderden. De kern bleef.
Is er een betere acteur voor onze tijd? Misschien niet. Wij wonen erin
