Jak wynika z nowej analizy próbek zwróconych przez chińską misję Chang’e 6, uderzenie starożytnej asteroidy radykalnie przekształciło Księżyc, tworząc wyraźne bliższe i dalsze strony. Odkrycie koncentruje się wokół niezwykłego stosunku izotopów potasu występujących w skałach księżycowych z masywnego basenu Bieguna Południowego-Aitken, co potwierdza teorię, że to zderzenie jest odpowiedzialne za asymetryczne cechy Księżyca.
Dwie strony Księżyca
Księżyc stanowi ostry kontrast pomiędzy jego bliższą stroną, zwróconą w stronę Ziemi i pokrytą ciemnymi równinami wulkanicznymi zwanymi maria, a jego dalszą stroną, która pozostaje w dużej mierze jałowa. Ta asymetria intryguje naukowców od dziesięcioleci. Biegun południowy – basen Aitken, kolosalny krater o szerokości 2500 km, dominuje po drugiej stronie i jest jedną z największych struktur uderzeniowych w Układzie Słonecznym, datowaną na 4,2–4,3 miliarda lat.
Otwarcie misji Chang’e-6
Chińska misja Chang’e 6, która wylądowała w kraterze Apollo w basenie w czerwcu 2024 r., odzyskała próbki, które wykazały wyższy udział cięższego izotopu potasu, potasu-41, w porównaniu z potasem-39. Odkrycie to nie ma związku z promieniowaniem kosmicznym, topnieniem, ochłodzeniem czy skażeniem meteorytami. Zespół z Instytutu Geologii i Geofizyki w Pekinie doszedł do wniosku, że stosunek izotopów jest bezpośrednią konsekwencją uderzenia.
Jak uderzenie zmieniło Księżyc
Ogromne ciepło i ciśnienie wytworzone w wyniku uderzenia asteroidy wyparowały wiele lotnych pierwiastków, w tym potas. Lżejsze izotopy, takie jak potas-39, łatwiej uciekały w przestrzeń kosmiczną, pozostawiając po sobie większe stężenie potasu-41. Proces ten wyjaśnia również, dlaczego w płaszczu po drugiej stronie jest mniej wody, jak odkryła wcześniej misja Chang’e 6.
Spadek zawartości pierwiastków lotnych zahamował powstawanie magmy, poważnie ograniczając aktywność wulkaniczną po drugiej stronie i wyjaśniając niedobór mórz. Odkrycie potwierdza, jak głęboko uderzenia asteroid mogą zmienić wnętrza planet i podkreśla użyteczność stosunków izotopów w rekonstrukcji przeszłych wydarzeń.
Niewidoczna strona Księżyca to nie tylko anomalia geologiczna; jest to bezpośredni dowód katastrofalnej kolizji, która zmieniła całe ciało niebieskie. Odkrycie dostarcza ważnych wskazówek na temat wczesnej historii Układu Słonecznego i sił, które ukształtowały jego krajobraz.
