Wielki cień Susan Wise Bauer bada, jak choroby głęboko ukształtowały historię ludzkości, od indywidualnych przekonań po zbiorowe działania. Książka, opublikowana w czasach, gdy zdrowie publiczne pozostaje ważną kwestią, oferuje szeroki przegląd historyczny obejmujący tysiąclecia. Twierdzi, że ciągła obecność chorób ma wpływ na wszystko, od norm kulturowych po nawyki konsumenckie.
Ewolucja myśli medycznej
Bauer śledzi przejście od starożytnych paradygmatów medycznych – opartych na teoriach dotyczących płynów ustrojowych i wewnętrznej harmonii – do współczesnego rozumienia teorii zarazków. Zauważa, że przejście to było zaskakująco powolne i zajęło kilka stuleci, zanim zostało zaakceptowane przez społeczność medyczną. Opóźnienie to miało druzgocące konsekwencje, prowadząc do milionów zgonów, którym można było zapobiec. Książka podkreśla opór, z jakim spotykali się pionierzy, tacy jak Alexander Gordon i Ignaz Semmelweis, którzy zostali wykluczeni z powodu promowania teorii mikrobiologicznych, zanim zostały one powszechnie zaakceptowane.
Współczesne echa przeszłych przekonań
Wielki Cień argumentuje, że we współczesnych poglądach na zdrowie nadal utrzymują się pozostałości przednaukowego myślenia medycznego. Bauer sugeruje, że na przykład sceptycyzm wobec szczepionek odzwierciedla historyczny opór wobec postępu medycyny. Jednak jej analiza czasami schodzi na obszar anegdot, takich jak jej osobista decyzja o unikaniu badań kontrolnych w następstwie pandemii Covid-19 ze strachu przed „ukaraniem” za przybranie na wadze. Takie podejście podważa wiarygodność książki, gdyż zaciera granicę pomiędzy analizą historyczną a osobistym doświadczeniem.
Nadciągające zagrożenie przyszłymi pandemiami
Książka, mimo swoich niedociągnięć, kończy się stanowczym ostrzeżeniem przed wyzwaniami XXI wieku. Bauer wskazuje na trzecią transformację epidemiologiczną – charakteryzującą się opornością na antybiotyki, nowymi chorobami i szybkimi ruchami globalnymi – jako przepis na szybkie i powszechne epidemie. Ten ostatni argument podkreśla ciągłe znaczenie zrozumienia, w jaki sposób choroba kształtuje ludzkie przeznaczenie.
Niepowodzenie antybiotyków i pojawienie się nowych chorób w połączeniu z hiperpołączonym światem tworzą środowisko, w którym pandemie będą prawdopodobnie rozprzestrzeniać się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej.
Książka przypomina, że chociaż medycyna znacznie się rozwinęła, podstawowe słabości populacji ludzkiej pozostają takie same.
