Podczas niezwykłego wydarzenia astronomicznego Kosmiczny Teleskop Hubble’a uchwycił bezprecedensowe szczegóły międzygwiezdnej komety 3I/ATLAS w dniu 22 stycznia 2026 r. Kometa była prawie idealnie wyrównana z osią Słońce-Ziemia, odsłaniając złożony system dżetów i wyraźny antywarkocz – cechy, których wcześniej nie obserwowano u podobnych gości międzygwiezdnych. Obserwacja ta daje naukowcom wyjątkową okazję do badania materiałów pochodzących z innego układu gwiezdnego.
Dlaczego to ma znaczenie: spojrzenie poza nasz Układ Słoneczny
Obiekty międzygwiezdne, takie jak 3I/ATLAS, są reliktami innych gwiazd i dostarczają wskazówek na temat powstawania i składu układów planetarnych poza naszym własnym. W przeciwieństwie do asteroid i komet powstałych w naszym Układzie Słonecznym, goście ci niosą ze sobą materiały z odległych gwiezdnych żłobków. Badanie ich jest konieczne, aby zrozumieć różnorodność układów planetarnych w całej galaktyce.
Poprzednie obiekty międzygwiazdowe – 1I/Oumuamua i 2I/Borisov – nie zapewniały idealnych warunków do szczegółowych badań. Oumuamua nie zawierała widocznego gazu ani pyłu, a Borysowa nigdy nie obserwowano pod kątem wystarczająco bliskim linii Słońce-Ziemia, aby ujawnić jej pełną strukturę. Ustawienie 3I/ATLAS było rzadkie, gdyż kometa przeszła zaledwie 0,69 stopnia od osi Ziemia-Słońce.
Dżety i przeciwogon: co pokazał Hubble
Precyzyjne ustawienie spowodowało eksplozję jasności, co pozwoliło astronomom przeanalizować skład komety na podstawie cząstek wyrzuconych przez jej dżety. Obserwacje wykonane za pomocą Wide Field Camera 3 (WFC3) teleskopu Hubble’a pokazały cztery wyraźne dżety, w tym wydatny przeciwwargowiec skierowany niemal w stronę Ziemi i Słońca. Pozostałe trzy dżety są równomiernie oddalone od siebie o 120 stopni, z których jeden wydaje się słaby ze względu na jego orientację względem naszej planety.
„Pozostałości ukazywały układ składający się z czterech dżetów, w tym wydatnego przeciwwarga skierowanego niemal w stronę Słońca i Ziemi, uzupełniony trzema miniodrzutowcami” – wyjaśnia profesor Abraham Loeb z Uniwersytetu Harvarda. Struktura ta sugeruje, że 3I/ATLAS wyrzuca materiał w wysoce zorganizowany sposób, być może z powodu aktywności podpowierzchniowej.
Szansa, która powtarza się raz na dekadę
Astronom Man-To Hui z Obserwatorium Astronomicznego w Szanghaju opisał warunki jako „nie mogą się powtórzyć przez dziesięciolecia”, podkreślając wyjątkowość zdarzenia. Szczegółowe obrazy wykonane przez Hubble’a pozostaną cennym zbiorem danych przez wiele lat, umożliwiając naukowcom udoskonalanie modeli składu i zachowania obiektów międzygwiazdowych.
Zrównanie 3I/ATLASA z osią Słońce-Ziemia to nie tylko rzadkie wydarzenie astronomiczne; jest to klucz do zrozumienia powstawania systemów planetarnych innych niż nasz. Obserwacja ta pomoże udoskonalić naszą wiedzę na temat materiałów międzygwiazdowych i różnorodności środowisk kosmicznych.
