Nowo zidentyfikowany gatunek dinozaura Foskeia pelendonum, znaleziony w prowincji Burgos (Hiszpania), podważa długo utrzymywane poglądy na temat ewolucji dinozaurów. To stworzenie, które żyło około 120 milionów lat temu we wczesnej kredzie, było niezwykle małe – wielkości współczesnego kurczaka.
Unikalne znalezisko w zapisie paleontologicznym
Foskeia pelendonum należała do grupy Rhabdodontomorpha, roślinożernych ptasiomiedniczek. Jednak jego niewielki rozmiar odróżnia go od wielu jego większych krewnych. Paleontolodzy zwracają uwagę, że małe nie znaczy proste; wręcz przeciwnie, czaszka wykazuje wysoce wyspecjalizowane i niezwykłe cechy.
„To nie jest «mini iguanodon», to coś zupełnie innego” – wyjaśnia dr Tabat Zanesco Ferreira z Uniwersytetu Federalnego w Rio de Janeiro. Odkrycie wypełnia krytyczną lukę w zapisie kopalnym liczącą 70 milionów lat, zapewniając kluczowy element do zrozumienia brakującego wcześniej rozdziału w historii dinozaurów.
Wzrost, metabolizm i powiązania ewolucyjne
Na stanowisku Vegaguete w Burgos odkryto skamieniałe szczątki co najmniej pięciu osobników, co potwierdza, że co najmniej jeden okaz należał do w pełni dorosłego osobnika. Analiza histologiczna kości sugeruje, że tempo metabolizmu dinozaura było porównywalne z tempem małych ssaków i ptaków. Oznacza to, że zwierzę prawdopodobnie szybko rosło i wymagało dużego spożycia energii w stosunku do swoich rozmiarów.
Gatunek ten jest siostrzaną grupą australijskiego dinozaura Muttaburrasaurus w obrębie Rhabdodontomorpha i rozszerza europejski klad Rhabdodontia. Naukowcy sugerują, że roślinożerne dinozaury utworzyły naturalną grupę zwaną fitodinozaurami, choć pozostaje to hipotezą wymagającą dalszych badań.
Trudne założenia dotyczące ewolucji
Pomimo swoich niewielkich rozmiarów, Foskeia pelendonum podczas wzrostu wykazuje wyspecjalizowane zęby i zmiany postawy, co sugeruje, że w gęstych lasach zwierzę polegało na przypływach prędkości. Odkrycie to podkreśla, że ewolucja była równie eksperymentalna w przypadku mniejszych rozmiarów ciała, jak w przypadku większych dinozaurów.
„Te skamieniałości dowodzą, że ewolucja przeprowadzała równie radykalne eksperymenty na ciałach małych, jak i dużych” – powiedział dr Paul-Emile Dudonnet z Narodowego Uniwersytetu Rio Negro.
Badanie podkreśla znaczenie badania niekompletnych i fragmentarycznych skamieniałości, ponieważ nawet skromne szczątki mogą zrewolucjonizować nasze rozumienie życia prehistorycznego. Odkrycie zostało szczegółowo opisane w artykule opublikowanym w czasopiśmie Papers in Palaeontology.
Ostatecznie Foskeia pelendonum pokazuje, że ewolucja dinozaurów była znacznie bardziej zróżnicowana i nieprzewidywalna, niż wcześniej sądzono. Jej wyjątkowa anatomia i powiązania ewolucyjne zmuszają naukowców do ponownego rozważenia długo utrzymywanych założeń na temat adaptacji i rozwoju dinozaurów.
