Een botsing met een oude asteroïde heeft de vorm van de maan drastisch veranderd, waardoor er verschillende nabije en verre kanten ontstonden, zo blijkt uit een nieuwe analyse van monsters die zijn teruggestuurd door de Chinese Chang’e 6-missie. De ontdekking concentreert zich op een ongebruikelijke kaliumisotoopverhouding die wordt aangetroffen in maangesteenten van het massieve Zuidpool-Aitken-bekken, wat de theorie ondersteunt dat deze impact verantwoordelijk is voor de asymmetrische kenmerken van de maan.
De twee gezichten van de maan
De maan vormt een schril contrast tussen de nabije kant, die naar de aarde is gericht en bedekt is met donkere vulkanische vlaktes die maria worden genoemd, en de andere kant, die grotendeels onvruchtbaar blijft. Deze asymmetrie houdt wetenschappers al tientallen jaren bezig. Het Zuidpool-Aitken Basin, een kolossale krater van 2500 kilometer breed, domineert de andere kant en is een van de grootste inslagkenmerken in het zonnestelsel, daterend van 4,2 tot 4,3 miljard jaar geleden.
De ontdekking van Chang’e 6
De Chinese Chang’e 6-missie, die in juni 2024 in de Apollo-krater in het bekken landde, heeft monsters opgehaald die een groter aandeel van de zwaardere kaliumisotoop, kalium-41, aan het licht brachten vergeleken met kalium-39. Deze bevinding is niet te wijten aan kosmische straling, smelten, afkoelen of meteoorverontreiniging. Het team van het Instituut voor Geologie en Geofysica in Peking concludeerde dat de isotopenverhouding een direct gevolg is van de impactgebeurtenis.
Hoe de impact de maan veranderde
Door de enorme hitte en druk die door de botsing met de asteroïde werd gegenereerd, verdampten veel vluchtige elementen, waaronder kalium. Lichtere isotopen, zoals kalium-39, gingen gemakkelijker verloren in de ruimte, waardoor een hogere concentratie kalium-41 achterbleef. Dit proces verklaart ook waarom de andere kant minder water in de mantel heeft, zoals eerder waargenomen door Chang’e 6.
De vermindering van vluchtige elementen onderdrukte de vorming van magma, waardoor de vulkanische activiteit aan de andere kant ernstig werd beperkt en de schaarste aan maria werd verklaard. Deze bevinding bevestigt hoe diepgaand asteroïde-inslagen het interieur van planeten kunnen veranderen en onderstreept het nut van isotopenverhoudingen bij het reconstrueren van gebeurtenissen uit het verleden.
De achterkant van de maan is niet louter een geologische eigenaardigheid; het is een directe registratie van een cataclysmische botsing die een heel hemellichaam een nieuwe vorm gaf. Deze ontdekking biedt cruciale inzichten in de vroege geschiedenis van het zonnestelsel en de krachten die het landschap vormden.
