Wat onderscheidt een baanbrekend idee werkelijk van een mislukt idee? Het is niet altijd duidelijk. De geschiedenis is gevuld met voorbeelden van concepten die aanvankelijk roekeloos leken – zoals de eerste vaccinaties, waarbij pus in een achtjarige werd geïnjecteerd – maar die uiteindelijk miljoenen levens hebben gered. Nu, een kwart van de 21e eeuw, is het tijd om de ideeën te onderkennen die al een nieuwe vorm hebben gegeven aan de manier waarop we leven, denken en de wereld om ons heen begrijpen.
Impact definiëren in een snel veranderende wereld
Het bepalen van de ‘beste’ ideeën vereiste een rigoureus proces. Om in aanmerking te komen moest een concept een transformerende impact hebben op ons begrip van onszelf, onze gezondheid of het universum. Het moest ook geworteld zijn in een kernidee, waar nodig ondersteund door wetenschappelijke ontdekkingen, en ontwikkeld in de afgelopen 25 jaar.
Dit was niet eenvoudig. Sommige suggesties haalden het niet: zwaartekrachtgolven, hoewel een bevestiging uit de 21e eeuw, werden voor het eerst een eeuw eerder voorspeld door Einstein. Opkomende technologieën zoals afslankmedicijnen en mRNA-vaccins zijn veelbelovend, maar hebben hun blijvende impact nog niet bewezen. Deze zouden wel eens op een lijst voor 2050 kunnen verschijnen.
De grens tussen succes en mislukking
Het proces benadrukte ook hoe gemakkelijk veelbelovende ideeën kunnen mislukken. Naast de beste werd een lijst met de slechtste ideeën samengesteld. Het onderscheid is niet altijd duidelijk, zoals blijkt uit de introductie van smartphones – een apparaat dat velen liever zouden elimineren, maar toch onmiskenbaar transformerend is – en de doelstelling van een opwarming van de aarde van 1,5°C, die sommigen als een mislukking beschouwen gezien de recente temperatuurgemiddelden die die drempel overschrijden. Desondanks blijft het stellen van een lagere klimaatambitie een van de beste ideeën van deze eeuw.
Onverwachte helden en toevallige ontdekkingen
Soms komt vooruitgang uit onverwachte hoek. Elon Musk’s Tesla speelde, ondanks latere controverses, een cruciale rol in het elektrificeren van transport- en energiesystemen met zijn gigafactory-model. Ondertussen zijn sommige goedbedoelde ideeën – zoals alternatieve brandstoffen en CO2-compensatie – eerder schadelijk dan nuttig gebleken.
Veel doorbraken gebeuren ook toevallig. Een toevallige ontmoeting met een werkend stopcontact in 2005 leidde tot een belangrijke strategie voor het koolstofvrij maken, terwijl een toevallige ontdekking de complexe coördinatie binnen hersengebieden aan het licht bracht, wat een revolutie teweegbracht in ons begrip van de neurologie.
Een wereld die in 25 jaar is getransformeerd
Terugkijkend voelt het begin van de jaren 2000 als een ver verleden. We vermeden de Y2K-bug, voltooiden het eerste ontwerp van het menselijk genoom en verwelkomden de eerste bemanning in het Internationale Ruimtestation. Begrippen als het ‘microbioom’ kwamen nauwelijks in ons vocabulaire voor. Toch zijn technologieën als draadloze communicatie in slechts 25 jaar onmisbaar geworden, en hebben ogenschijnlijk kleine innovaties – zoals Bluetooth-hoofdtelefoons – het dagelijks leven opnieuw vormgegeven.
De les is duidelijk: hoewel voorspellingen verleidelijk zijn, is reflectie waardevoller. Vooruitgang op het gebied van de gezondheidszorg, de technologie en het milieubewustzijn hebben de wereld deze eeuw verbeterd, en zullen dat hopelijk blijven doen.
Uiteindelijk zijn de ideeën met de meeste impact niet altijd de ideeën die we voorspellen, maar de ideeën die ontstaan, evolueren en de wereld transformeren op manieren die we ons niet hadden kunnen voorstellen.
